Persons related to Chopin Persons related to Chopin

Siergiej Rachmaninow

Siergiej Rachmaninow

Siergiej Rachmaninow

*20 III/1 IV 1873 Oneg Gubernia Nowogrodzka, †28 III 1943 Beverly Hills

We are sorry but the following text is not available in the English language
 

Siergiej Wasiliewicz Rachmaninow - pochodził ze starego rodu, wywodzącego się od XIV-wiecznego hospodara Mołdawii Stefana I. Rodzice byli muzykami-amatorami. W 1882 ojciec Rachmaninowa, roztrwoniwszy majątek, porzucił rodzinę; matka wraz z pięciorgiem dzieci przeniosła się do Petersburga. Sergiusz naukę gry na fortepianie rozpoczął z matką. W wieku lat 9 został przyjęty do Konserwatorium Petersburskiego, gdzie jednak nie zdobył uznania profesorów. Dzięki protekcji swego kuzyna A. Silotiego przeniósł się do Konserwatorium Moskiewskiego, gdzie studiował fortepian w klasie Nikołaja Zwieriewa; jego karierę popierał także Czajkowski. Klasę fortepianu ukończył w 1891, a kompozycji - w 1892, otrzymując złoty medal za operę Aleko. Z początku Rachmaninow postanowił poświęcić się kompozycji; w 1891 ukończył Koncert fortepianowy cis-moll i poemat symfoniczny Kniaź Rościsław. Po klęsce swej I Symfonii poświęcił się dyrygenturze, występował także jako pianista, przyczyniając się m.in. do popularyzacji dzieł Skriabina. 

Przełomem w karierze Rachmaninowa stała się Rewolucja Październikowa. Po zniszczeniu rodzinnej posiadłości w Iwanowce pod koniec 1917 wraz z całą rodziną wyjechał z Rosji do Szwecji, a w 1918 dotarł do USA. Trudne warunki materialne zmusiły go do podjęcia kariery koncertującego pianisty, uniemożliwiając zarazem regularne komponowanie (napisał już tylko sześć utworów). Jako pianista prędko odniósł jednak ogromny sukces. Początkowo występował w Ameryce, od 1923 odbył także liczne tournées po Europie; w 1933 osiadł w Szwajcarii, ale w 1939 powrócił do USA, gdzie pozostał do końca życia.

Rachmaninow pozostawił niewiele nagrań. Częściowo stało się tak z powodu niechęci firmy fonograficznej RCA Victor do ambitniejszego repertuaru, który artysta wielokrotnie proponował; oczekiwano, że nagrywał będzie przede wszystkich własne efektowne miniatury, szczególnie Preludium cis-moll op. 3 nr 2, jeden z najpopularniejszych utworów pierwszej połowy XX wieku. W jego spuściźnie fonograficznej znalazły się utwory m.in. Bacha, Händla, Mozarta, Beethovena, Schuberta, Mendelssohna, Schumanna, Liszta, Griega, Czajkowskiego, Borodina, Debussy'ego, Skriabina; są to przeważnie miniatury, wyjątkami są: Karnawał Schumanna, sonaty skrzypcowe G-dur Beethovena, A-dur Schuberta i c-moll Griega z F. Kreislerem oraz Sonata b-moll Chopina. Największe znaczenie mają interpretacje własnych utworów, m.in. czterech koncertów fortepianowych i Rapsodii na temat Paganiniego (z Orkiestrą Filadelfijską pod dyr. E. Ormandy'ego i L. Stokowskiego, 1929-41). Potwierdzają one sławę Rachmaninowa jako jednego z czołowych pianistów XX wieku. Wielki wolumen brzmienia, ogromna swoboda techniczna (gra akordowa, selektywna artykulacja nawet w szybkich tempach), szlachetność wyrazu, daleka od przesadnej emfazy romantycznej, każą upatrywać w nim pianisty o tendencjach w istocie modernizujących, kładącego m.in. nacisk na ostre, perkusyjne brzmienia i nowatorskie rozwiązania harmoniczne. Przebieg dramatyczny utworu, utrzymany w żelaznych ryzach, podporządkowywał Rachmaninow krótkiemu, ściśle określonemu momentowi kulminacji.

W nagraniach akustycznych i elektrycznych z lat 1919-1935 Rachmaninow pozostawił 15 utworów Chopina: Sonatę b-moll, Balladę As-dur, Scherzo cis-moll, nokturny op. 9 nr 1 i 15 nr 2, Mazurka a-moll op. 68 nr 2 (dwukrotnie) oraz dziewięć walców (dodatkowo dwa walce nagrał także na wałkach pianolowych). Jakość techniczna nagrań jest bardzo nierówna: spłaszczona dynamika Nokturnu Es-dur z 1927 zbliża się w istocie do nagrań pianolowych, o wiele lepsza jest Ballada czy Sonata z 1930. Szczególnie to ostatnie nagranie ugruntowało miejsce Rachmaninowa w historii chopinistyki. Masywne, wręcz tytaniczne brzmienie odcinków akordowych, kontrastujące z krystaliczną kantyleną tematów lirycznych, surowość, majestat, mistrzowskie panowanie nad formą, indywidualne rozwiązania wykonawcze (znaczne ritenuta w łącznikach w części I) składają się na interpretację na wskroś kongenialną.

Wojciech Bońkowski
Wrzesień 2006

Bibliografia: (podano tylko pozycje dotyczące Rachmaninowa jako wykonawcy)

Max Harrison, Rachmaninoff: Life, Works, Recordings, Continuum, Nowy Jork 2005

Barrie Martyn, Rachmaninoff: Composer, Pianist, Conductor, Scolar Press, Aldershot 1990

Pełną bibliografię zawiera praca: Robert Cunningham, Sergei Rachmaninoff: A Bio-bibliography, Grenwood Press, Westport 2001

Dyskografia:

Komplet zachowanych nagrań fortepianowych Rachmaninowa opublikowała na 10 płytach CD firma RCA (61265). Nagranie pianolowe dokonane dla firmy Ampico (1919-29) wydali w różnych rekonstrukcjach Decca i Telarc.


 
Siergiej Rachmaninow in Youtube:
Rachmaninow Siergiej Ballade in A flat major,
views: 64466
12345
07:19
Rachmaninow Siergiej Mazurka in A minor [Op. 68 No. 2]

Recorded in 1935

 

views: 11960
12345
02:46
Rachmaninow Siergiej Nocturne in E flat major,
views: 875337
12345
04:45
Rachmaninow Siergiej Nocturne in F sharp major,
views: 94605
12345
03:36
Rachmaninow Siergiej Scherzo in B flat minor, Op. 31
views: 28945
12345
10:05
Rachmaninow Siergiej Scherzo in C sharp minor, Op. 39

Recorded in 1924

 

views: 10717
12345
06:57
Rachmaninow Siergiej Sonata in B flat minor,  1st movement
views: 91134
12345
05:51
Rachmaninow Siergiej Sonata in B flat minor,  2nd movement
views: 16799
12345
05:17
Rachmaninow Siergiej Sonata in B flat minor,  3rd and 4th movement
views: 25098
12345
07:33
Rachmaninow Siergiej Waltz in C sharp minor, Op. 64 No. 2
views: 14403
12345
03:34
Rachmaninow Siergiej Waltz in E minor
views: 3246
12345
01:47

By category: