Persons related to Chopin Persons related to Chopin

Juliusz Słowacki

Juliusz Słowacki

Juliusz Słowacki

*4 IX 1809 Krzemieniec, †3 IV 1849 Paryż

We are sorry but the following text is not available in the English language
 

SŁOWACKI Juliusz - najwybitniejszy obok A. Mickiewicza polski poeta romantyczny.

Podolanin, urodzony w Krzemieńcu, wcześnie osierocony syn Euzebiusza, teoretyka poezji, profesora tamtejszego Liceum i Uniwersytetu Wileńskiego. Przez całe życie emocjonalnie związany z matką, Salomeą; wymiana listów między nią a synem stała się głównym źródłem do poznania zmiennych losów tej jednostronnej relacji między poetą i Chopinem. Być może zetknęli się obaj już w Warszawie, w której Słowacki przebywał od 1829, lecz źródła przypuszczeń tych nie potwierdzają. Nazwisko Chopina w listach do matki zaczyna się pojawiać dopiero wraz z pierwszym z dwu pobytów poety w Paryżu (1831-33 i 1838-49). Obaj należeli do tego samego kręgu emigracyjnego, skupionego wokół J. U. Niemcewicza: spotykano się na wieczorach upamiętnionych udziałem Mickiewicza i Chopina, którego gra stanowiła zrazu przedmiot podziwu poety: "Mickiewicz improwizował - ale dosyć słabo. [...] Szopen sławny fortepianista grał nam [...] Dobrze nam zeszedł wieczór" (do matki, 7 VIII 1832). "U Straszewicza był drugi wieczór, ale nudziliśmy się śmiertelnie. [...] Pod koniec jednak Szopen upił się i prześliczne rzeczy improwizował na fortepiano" (ok. 12 VIII 1832).

Lata następne spędzone w Szwajcarii, naznaczone są zaangażowaniem uczuciowym poety wobec Marii Wodzińskiej, przyszłej narzeczonej Chopina, wprawdzie "bardzo brzydkiej", ale za to "grającej ślicznie na fortepianie", przez jakiś czas uczennicy J. Fielda (XI 1833). Poeta kupuje instrument i próbuje opanować grę na nim. W poemacie W Szwajcarii utrwala wyidealizowany portret przedmiotu swej romantycznej miłości. Na wiadomość, zresztą nieścisłą, o zbliżeniu M. Wodzińskiej z Chopinem, reaguje poeta wymyślając dość naiwną jego eksplikację: "Mówią, że się Szopen z Marią Wodzińską, a niegdyś moją Marią ożenił - może poszła za niego trochę z przyjaźni do mnie, bo mówią ludzie, że Szopen do mnie, jak dwie krople podobny. Jak to sentymentalnie pójść za człowieka podobnego temu, którego się pierwszą miłością kochało." (2 IV 1838). Żył w przekonaniu, że Maria kochała go wprawdzie "krótko, ale mocno" (19 V 1838). Z obsesyjną intensywnością uczył się grać na fortepianie: "teraz gram po kilka godzin z nut [...]. Gram także walca Szopena" (lato 1837). Lecz równocześnie narastała w nim wyraźna niechęć wobec muzyki Chopina; jej traktowanie coraz bardziej resentymentalne: "Nerwami już, nie sercem czujecie [...]. Widziałaś ty, aby kto nazajutrz po rozczuleniu wielkim przez Chopina muzyką sprawionym, stał się lepszym, piękniejszym, litośniejszym, wyrósł na bohatera?" (do matki).

Żaden z liryków Słowackiego nie zdołał Chopina zainspirować ku pieśni. W całej korespondencji brak jednego choćby śladu zainteresowania twórczością autora Kordiana (1834) i Balladyny (1839), dzieł wydawanych w Paryżu, na oczach kompozytora. Obaj stawali się później niekiedy przedmiotem porównań. S. Koźmian pisał: "Jak Chopin był najwznioślejszym poetą w muzyce, tak Słowacki był najsubtelniejszym muzykiem w poezji" ("Przegląd Poznański", XI 1849). J. Kleczyński znalazł pokrewieństwo liryzmu Nokturnów op. 27 z liryzmem poematu W Szwajcarii. S. Przybyszewski porównywał klimaty Poloneza As-dur i Króla Ducha. K. Szymanowski podobieństwo między nimi widział w absolutnej doskonałości métier (Chopin, 1925).

Mieczysław Tomaszewski


Bibliografia:

F. Hoesick, Słowacki i Chopin. Z zagadnień twórczości 1/2, Warszawa 1932
F. German, F. Chopin i J. Słowacki. Dzieje nieprzyjaźni dwóch na słońcach swych przeciwnych bogów, Rocznik Chopinowski 18, 1986

 

By category: